Düğünde Takılan Ziynet Eşyaları Kime Aittir? Güncel Yargıtay İçtihatları Işığında Ziynet Alacağı

Boşanma sürecinde eşler arasında en sık uyuşmazlık yaşanan konulardan biri de düğünde takılan altınlar, ziynet eşyaları ve paralardır.

Bilezikler, çeyrek ve tam altınlar, kolyeler, küpeler, takı setleri ve düğünde takılan paraların boşanma sonrasında kime ait olacağı her zaman tek bir kurala göre belirlenmez.

Özellikle son yıllarda Yargıtay tarafından verilen kararlarla birlikte, “Düğünde takılan bütün altınlar kadına aittir.” şeklindeki genel kabulün bazı durumlarda farklı değerlendirilmesi gerektiği ortaya konulmuştur.

Peki düğünde takılan altınlar kime aittir? Evlilik sırasında bozdurulan altınlar geri istenebilir mi? Ziynet alacağı davası nasıl açılır?

Düğünde Takılan Altınlar Kadının Mı?

Türk hukukunda ziynet eşyalarının kime ait olduğu belirlenirken öncelikle eşyanın niteliği ve somut olayın özellikleri dikkate alınır.

Yargıtay'ın yerleşik uygulamasında, kadına takılan ziynet eşyalarının kural olarak kadına bağışlandığı ve onun kişisel malı olduğu kabul edilmektedir.

Örneğin düğünde geline takılan;

• Bilezik,

• Kolye,

• Küpe,

• Takı seti,

• Çeyrek, yarım veya tam altın

gibi ziynetlerin kadına ait olması söz konusu olabilir.

Ancak günümüzde bu konuda yalnızca “takı kimin üzerine takıldı?” sorusuna bakmak yeterli değildir.

Yargıtay'ın güncel yaklaşımında, takının kadına veya erkeğe özgü olup olmadığı ve kime takıldığı da önem taşımaktadır.

Erkeğe Takılan Kadına Özgü Takılar Kime Aittir?

Bazı ziynet eşyaları niteliği gereği kadın kullanımına özgüdür.

Örneğin düğün sırasında erkeğin üzerine takılmış olsa dahi kadın kullanımına özgü olduğu kabul edilen bir bilezik, gerdanlık veya kadın kolyesi söz konusuysa, bu takının kadına ait olduğu kabul edilebilir.

Dolayısıyla yalnızca takının erkeğin üzerine takılmış olması, her durumda erkeğin mülkiyetinde olduğu anlamına gelmez.

Burada önemli olan takının niteliği ve kime özgü olduğudur.

Erkeğe Takılan Altınlar ve Paralar Kime Aittir?

Güncel Yargıtay uygulamasında önemli değişikliklerden biri de erkeğe takılan ve kadına özgü olmayan ziynetler ile paralara ilişkindir.

Örneğin düğünde damadın yakasına takılan çeyrek veya gram altınlar, niteliği itibarıyla kadına özgü değilse, kural olarak erkeğe ait kabul edilebilir.

Aynı şekilde erkeğe özgü olduğu kabul edilen bir takının erkeğe ait olması gündeme gelebilir.

Bu nedenle düğünde takılan bütün altınların otomatik olarak kadına ait olduğu söylenemez.

Ortak Sandığa veya Takı Torbasına Konulan Altınlar Ne Olur?

Düğünlerde bazı takılar doğrudan gelin veya damadın üzerine takılmak yerine takı sandığına, torbaya veya ortak bir yerde toplanabilir.

Bu durumda da takının niteliği önem taşır.

Kadına özgü olduğu kabul edilen ziynetlerin kadına ait olması söz konusu olabilir. Kadına veya erkeğe özgü olmayan altın ve paralar bakımından ise tarafların anlaşması, düğünün yapıldığı yerdeki örf ve adetler ve somut olayın diğer özellikleri değerlendirilir.

Bu nedenle ortak sandığa bırakılan bütün takıların otomatik olarak yarı yarıya paylaşılacağı şeklinde de genel bir kural bulunmamaktadır.

Evlilik Sırasında Bozdurulan Altınlar Geri İstenebilir Mi?

Uygulamada en çok karşılaşılan durumlardan biri, düğünde takılan altınların evlilik sırasında ev almak, araba almak, borç ödemek, iş kurmak veya başka bir aile ihtiyacını karşılamak amacıyla bozdurulmasıdır.

Örneğin kadın kendisine ait bilezikleri eşine vererek bozdurulmasına ve evin borçlarının ödenmesine izin vermiş olabilir.

Ancak yalnızca altınların bozdurulmasına izin verilmesi, her durumda kadının bu altınlardan vazgeçtiği anlamına gelmez.

Kadının ziynetleri geri almamak üzere eşine bağışladığının kabul edilebilmesi için bu yöndeki iradenin somut olayın özelliklerine göre ortaya konulması gerekir.

Başka bir ifadeyle, “Altınları bozdurmama izin verdim.” demek ile “Altınları eşime bağışladım.” demek hukuken aynı şey değildir.

Altınların Kadının Rızası Olmadan Alınması

Ziynet eşyalarının kadının rızası dışında alınması veya elinden çıkarılması da ayrıca değerlendirilir.

Örneğin eş tarafından ziynetlerin kadının bilgisi veya rızası olmadan alınması ve harcanması halinde, somut olayın şartlarına göre ziynet alacağı talebinde bulunulması mümkün olabilir.

Burada önemli olan, ziynetlerin gerçekten mevcut olup olmadığı, kime ait olduğu, kim tarafından alındığı ve daha sonra ne şekilde kullanıldığı gibi hususların ortaya konulmasıdır.

Ziynet Alacağı Davasında Kim İspat Etmelidir?

Ziynet alacağı davalarında ispat oldukça önemlidir.

Düğünde hangi ziynetlerin takıldığını iddia eden tarafın, bu ziynetlerin varlığını ve niteliğini ispatlaması gerekir.

Özellikle;

• Kaç adet altın takıldığı,

• Altınların türü,

• Bileziklerin gramı ve ayarı,

• Ziynetlerin kime takıldığı,

• Daha sonra kim tarafından alındığı veya kullanıldığı

gibi hususların mümkün olduğunca somutlaştırılması gerekir.

Düğün fotoğrafları ve videoları bu nedenle oldukça önemlidir.

Hangi Deliller Kullanılabilir?

Ziynet alacağı davalarında somut olayın özelliklerine göre çeşitli delillerden yararlanılabilir.

Düğün fotoğrafları ve videoları: Hangi takıların takıldığının belirlenmesinde önemli bir delildir.

Tanıklar: Düğünde bulunan ve takıların takılmasına ilişkin bilgi sahibi olan kişilerin anlatımları değerlendirilebilir.

Mesajlaşmalar: WhatsApp, SMS veya benzeri yazışmalar olayın ispatına yardımcı olabilir.

Takı listeleri ve belgeler: Düğün sırasında hazırlanmış bir takı listesi, teslim tutanağı veya benzeri belge varsa delil olarak kullanılabilir.

Bilirkişi incelemesi: Özellikle altınların gram, ayar ve değerinin belirlenmesi gerektiğinde bilirkişi incelemesinden yararlanılabilir.

Kadın Evden Ayrılırken Altınları Yanına Almadıysa Ne Olur?

Ziynet alacağı davalarında karşılaşılan önemli konulardan biri de kadının evden ayrılırken ziynetleri yanında götürüp götürmediğidir.

Ziynet eşyaları genellikle kişinin üzerinde veya kolaylıkla taşıyabileceği kişisel eşyalar olduğundan, mahkeme tarafından olayın hayatın olağan akışı içerisinde değerlendirilmesi gerekir.

Bu nedenle yalnızca “Altınlar evde kaldı.” şeklindeki bir iddia her olayda tek başına yeterli olmayabilir.

Kadının ziynetleri neden yanında götüremediği, evden hangi koşullarda ayrıldığı, ziynetlerin kimde kaldığı ve olayın diğer şartları birlikte değerlendirilir.

Özellikle şiddet nedeniyle evden ayrılma, ziynetlerin zorla alınması veya kadının ziynetlerini yanında götürmesinin fiilen mümkün olmaması gibi durumlar ayrıca önem taşıyabilir.

Ziynet Alacağı Davası Ne Zaman Açılır?

Ziynet eşyalarına ilişkin talepler, boşanma davasıyla birlikte ileri sürülebileceği gibi, somut olayın özelliklerine göre ayrı bir dava konusu da yapılabilir.

Ziynet alacağı uyuşmazlıklarında görevli mahkeme kural olarak Aile Mahkemesidir. Aile Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde ise Asliye Hukuk Mahkemesi, Aile Mahkemesi sıfatıyla görev yapar.

Ancak davanın ne şekilde açılacağı, talebin hukuki niteliği ve boşanma davasıyla olan ilişkisi somut olaya göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Altınların Aynen İadesi İstenebilir Mi?

Ziynet alacağı davalarında, şartları varsa ziynet eşyalarının aynen iadesi talep edilebilir.

Yani örneğin dava konusu edilen bilezikler hâlen mevcutsa, bunların fiziksel olarak iadesi istenebilir.

Ziynetlerin aynen iadesinin mümkün olmaması halinde ise şartlarına göre bedelinin ödenmesi talep edilebilir.

Bu nedenle dava açılırken ziynetlerin türünün, miktarının, gramının ve ayarının mümkün olduğunca açık şekilde belirtilmesi önemlidir.

Ziynet Alacağında Zamanaşımı Var Mıdır?

Ziynet alacağında zamanaşımı konusu, talebin hukuki niteliğine göre değerlendirilmelidir.

Ziynet eşyasının aynen iadesinin talep edildiği durumlarla, eşyanın bedelinin talep edildiği durumların hukuki niteliği aynı değildir.

Bu nedenle “Ziynet alacağında her durumda boşanmanın kesinleşmesinden itibaren 10 yıl vardır.” şeklinde genel bir ifade kullanmak doğru olmayabilir.

Zamanaşımı süresi ve başlangıç tarihi, talebin niteliğine ve somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Sonuç: Düğün Takılarında Her Olay Ayrı Değerlendirilmelidir

Düğünde takılan altınlar ve diğer ziynet eşyaları hakkında geçmişte oldukça yaygın olan “Düğünde takılan bütün altınlar kadına aittir.” şeklindeki yaklaşım, günümüzde her olay için otomatik olarak uygulanabilecek bir kural değildir.

Güncel Yargıtay uygulamasında;

• Takının kime takıldığı,

• Kadına veya erkeğe özgü olup olmadığı,

• Taraflar arasında bir anlaşma bulunup bulunmadığı,

• Örf ve adetlerin ne olduğu,

• Ziynetlerin evlilik sırasında kim tarafından alındığı veya kullanıldığı,

• Ziynetlerin bozdurulması konusunda tarafların iradesi,

• İddiaların hangi delillerle ispatlanabildiği

birlikte değerlendirilir.

Bu nedenle boşanma sürecinde ziynet alacağı talebinde bulunmayı düşünen kişilerin düğün fotoğraf ve videolarını, mesajlaşmaları, varsa takı listelerini ve diğer delilleri koruması önemlidir.

Ziynet eşyalarına ilişkin uyuşmazlıklarda, her somut olayın farklı özellikler taşıdığı unutulmamalıdır. Hak kaybı yaşamamak için dava açılmadan önce olayın özelliklerinin ve mevcut delillerin bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi yararlı olacaktır.